> overwegingen > crisis als kans

Crisis als kans (24 maart 2019)

Van Crisis naar Kans
(Overweging 24 maart 2019)

Lezing Lucas 13;1- 5
13 1Er waren op dat moment ook enkele mensen aanwezig die hem vertelden over de Galileeërs van wie Pilatus het bloed vermengd had met hun offers. 2Hij zei tegen hen: ‘Denken jullie dat die Galileeërs grotere zondaars waren dan alle andere Galileeërs, omdat ze dat ondergaan hebben? 3Zeker niet, zeg ik jullie, maar als jullie niet tot inkeer komen, zul je allemaal op dezelfde wijze omkomen. 4Of die achttien die stierven doordat de Siloamtoren op hen viel – denken jullie dat zij schuldiger waren dan alle andere mensen die in Jeruzalem wonen? 5Zeker niet, zeg ik jullie, maar als jullie niet tot inkeer komen, zul je allemaal net zo sterven als zij.’
6Hij vertelde hun deze gelijkenis: ‘Iemand had een vijgenboom in zijn wijngaard geplant en ging kijken of de boom vrucht droeg, maar hij vond geen vijgen. 7Hij zei tegen de wijngaardenier: “Al drie jaar kom ik kijken of die vijgenboom vrucht draagt, maar tevergeefs. Hak hem maar om, want hij dient tot niets en put alleen de grond uit.” 8Maar de wijngaardenier zei: “Heer, laat hem ook dit jaar nog met rust, tot ik de grond eromheen heb omgespit en hem mest heb gegeven, 9misschien zal hij dan het komende jaar vrucht dragen, en zo niet, dan kunt u hem alsnog omhakken.”’

Op weg naar Jeruzalem spreekt Jezus de mensen toe, moedigt hij de mensen aan: ‘kom, hoor bij mij, kies mijn weg, sta klaar!’ Jezus vertelt de mensen ook:
‘ik ben niet gekomen om eenheid te brengen, nee juist om onderscheid te brengen. Sla een andere weg in, misschien wel een andere weg dan je vader of moeder. Nu is het moment, herken de tijd. Verzoen je met de mensen met wie je onenigheid hebt.’

En dan te midden van zijn oproep wordt hij opeens onderbroken. Mensen vertellen hem van een verschrikkelijk voorval. Pilatus heeft Galileeërs vermoord die net bezig waren met het offeren van dieren. Het is niet helemaal duidelijk wat hier gebeurd is. Waarom Pilatus zo bruut tekeer is gegaan. Misschien gaat het om een groep mensen die geen eer wilde betuigen aan de Romeinen en daarom te grazen werden genomen… Maar eerder lijkt het te gaan om een willekeurig incident, ‘wrong time, wrong place’. Jezus benadrukt dan ook dat deze mensen die zijn overleden niet anders zijn dan andere mensen. Ze zijn niet beter of slechter. Jezus verwijst naar een andere incident, daar vlakbij Jeruzalem met die toren die omviel en 18 slachtoffers bracht. En Jezus zegt: ‘denken jullie dat zij schuldig waren aan iets, zeker niet’ zegt Jezus. ‘Zij waren niet anders dan de anderen.’

Dingen gebeuren, zoals afgelopen week in Utrecht (schiet incident Utrecht 19 maart 2019). Je neemt ’s ochtends de tram naar je werk en opeens sta je oog in oog met een verdwaalde ziel die begint te schieten. Dingen gebeuren, het laat ons achter.

Geen wonder dat de omstanders bij Jezus hem in reactie op zijn oproep om gereed te zijn hem vragen: ‘Hoezo sta gereed? Als mens struikelen we eerder van het ene voorval naar het andere. Het leven confronteert ons met gebeurtenissen waar we nooit gereed voor kunnen zijn. Die ons achterlaten met vragen; Hoe te geloven? Hoe te volgen? Wat voor zin heeft het allemaal?’

Laten we zingen: Komt er God een nieuwe morgen? (Zingen liedboek 1003)

Ja zou Jezus zeggen, er komt een nieuwe morgen. Sterker nog die is al gekomen. Stap de drempel over, kom tot inkeer. De evangelist Lucas geloofde in een eindtijd, net als al zijn tijdgenoten. Maar meer nog dan de andere evangelisten, legt zijn biografie van Jezus de nadruk dat met het leven van Jezus op aarde de nieuwe tijd al begonnen is.

Jezus nodigt ons uit hier en nu, juist als er een crisis is, als mensen overvallen worden door geweld, of als domme pech hen overvalt. Jezus weigert het Hebreeuwse verband te leggen tussen ongeluk en zondigheid. Mensen zijn niet doodgegaan omdat ze schuldig of zondig zouden zijn. Jezus rekent af met de gedachte: het is de straf van God. Jezus roept wel op laat hun dood een verandering zijn. Kom tot inkeer, anders sterf je op dezelfde wijze als zij.
Hiermee spreekt Jezus geen oordeel uit over de mensen die zijn overleden
Maar merkt hij de dood aan als punt van verandering, van herschepping, van omkeer.

Op weg naar Jeruzalem benadrukt Jezus: Juist de dood, werpt licht op ons leven. Zoals bij Jezus de dood altijd verbonden is met leven en nieuw leven. Met opstaan, reflectie en omkeer. Ook nu wil hij de mensen daar weer aan herinneren. Wees je bewust van de kwetsbaarheid van het bestaan, zorg dat dit wat met je doet, dat je verandert, kom tot inkeer.

Ik moest hierbij ook denken aan het Chinese teken voor crisis. Dat bestaat uit twee tekens: gevaar en kans. Het is de kunst om de kans te benutten. Om de aarde niet uit te putten met onze angsten. Maar de kunst is de kans te zien: Vrucht te dragen.

En dat hoor ik ook terug in Jezus zijn reactie. Jezus wil de mensen niet aanzeggen als je mij volgt ben je anders. Nee we zijn allemaal hetzelfde, wij hadden het kunnen zijn daar in die tram, wij zijn het de volgende keer. Denk daarom na over je leven, kijk naar je leven als een boom. Jij bent niet omgehakt, maar staat met je wortels in de aarde. Draag je vrucht of put je de aarde uit?

Elke dag opnieuw is een uitnodiging, een kans om vrucht te dragen. Maar wat betekent dat dan vrucht dragen? Wanneer draag je vrucht? Jezus vertelt niet hoe het afloopt met de vijgenboom. Hoeveel hij uiteindelijk oplevert, of dat hij uiteindelijk toch is omgehakt.

De vraag naar een betekenisvol leven in het licht van God is niet de vraag: wat levert het op?
Wat draag je bij? Anders hak ik je om. Nee dat zijn de vragen van ons. Jezus zal de eerste zijn om de laatste, de minste, de meest vruchteloze welkom te heten. Het beeld van de vijgenboom nodigt ons uit om op een bepaalde manier te leven. Jezus komt niet met een oordeel of met garanties. Geloof is geen vrijgeleide langs het pad van ellende.

Geloof is een uitnodiging omdat wat in de wereld in je leven gebeurt, aan te grijpen als kantelmoment. Die vijgenboom, die wijngaardenier wil ons herinneren aan de scheppende kracht van God in ons leven. Die ons iedere keer nabij is, die ons helpt om een nieuw spoor te trekken door deze wereld.

‘Laat me het nog een keer proberen’ zegt de wijngaardenier. Daar gaat het bij God over:
‘Ik probeer het opnieuw, ik zal nog een keer de grond omspitten, lucht bij de wortels laten, de boom extra voeden en bemestten.’

Leven uit verbinding met God, je bezig houden met geloof, is de schep ter hand nemen.
Een crisis aangrijpen voor verandering; het hele zootje opnieuw omspitten. Schoffelen in je tuintje van vanzelfsprekendheden en het zal mijn tijd wel duren.

En ik ben dol op Engelse BBC tuinprogramma’s, ik kijk regelmatig naar: ‘Small spaces, big dreams’: Kleine ruimte, grote dromen. Mensen die kleine tuintjes hebben maar grootse plannen. En dan komt Monty Donn, een beroemde Engels tuinder ze helpen. Hij geeft de mensen praktische tips als tuinder. Maar hij geeft de mensen vooral vertrouwen, ga ervoor, het is een prachtplan! Sluit geen compromissen ten aanzien van je droom, van je visie.
En vaak hangt er ook een verhaal aan het besluiten van mensen om hun tuin onder handen te nemen, is er een crisis geweest. Zo is het werken aan de tuin vaak niet alleen het letterlijk omploegen van de aarde maar tegelijk ook het opnieuw zelf aarden. Met het uit de pot schudden van een nieuwe plant lijken de mensen zichzelf ook uit een pot te schudden.
Het herscheppen van de aarde heeft tegelijk een herscheppende werking op de mensen zelf.
En Monty Donn legt altijd uit dat het breken van de wortels van een nieuwe plant uit een pot essentieel is, want daar kunnen de nieuwe vertakkingen uitgroeien.

Het beeld van de vijgenboom is een uitnodiging om als mensen tot ons recht te komen. Het is niet een afrekencultuur maar het gaat over het scheppen van een barmhartige ruimte.
Vruchten van de Eeuwige zijn niet af te wegen of af te rekenen. Het gaat om ruimte scheppen voor liefde, vrede, geduld, vriendelijkheid, vertrouwen, zelfbeheersing
Dat is de economie van God. Dat maakt de wereld anders, dat maakt ons leven anders, dat maakt ons sterven anders.

Hoe doen we dat, die barmhartige ruimte scheppen? Ik denk dat dat voor iedereen anders is, voor de een tuinieren, de ander quilten, of muziek.. of de stilte zoeken. Barmhartige ruimte scheppen heeft te maken met afstemmen op je bron, elke dag opnieuw, niet omhoog kijken, maar even wroeten in het tuintje van je hart. Contact maken met je wortels en die voeden.

Maar het heeft denk ik ook te maken iedere keer weer in contact komen met de stem van je hart. In een interview van Leo Feijen met een non las ik daarover: ‘Weet je wat de zin van een crisis is? Dat is inkeer, want er wordt een appél gedaan op een leven dat je aan het verliezen bent. Je voelt aan alles dat je verder af komt van de diepste bron. Daarom moet je op zo’n moment juist niet naar boven kijken maar naar beneden. Je moet teruggaan naar het eerste begin, naar het eerste contact met je bron, je moet weer oog krijgen voor het allerkleinste. Want dat geeft het eerste teken en is het beste signaal om duidelijk te maken: zit ik goed of juist niet, ben ik in de buurt van de bron van mijn leven of juist niet, kan ik weer luisteren naar mijn hart of juist niet?’


Laten we teruggaan naar het allereerste moment, een herinnering misschien van heel vroeger, waarin we geraakt werden. Laten we alert zijn op kleine momenten van rust, vrede, bestemming. Laten we in contact proberen te komen met onze bron. Die ons helpt los te komen en tegelijk in verbinding te komen. Die ons de kracht geeft om te onderscheiden ook waarmee we moeten kappen met dat wat ons niet verder helpt.

Laten we leven in verbinding met God, niet los van verdriet en onzekerheid. Maar dat die momenten ons inzicht, tot inkeer brengen om onze weg te vervolgen. Als een ander mens.
Omdat ons de wereld niet koud laat, maar juist in die wereld in het werken aan die wereld, vanuit die bron, de sleutel ligt naar die nieuwe wereld.

 
Meer informatie   ANBI-register Doopsgezinde Gemeente Bussum-Naarden
contact maandblad privacy
routebeschrijving nieuwsbrief disclaimer
veelgestelde vragen inloggen colofon
2020 Doopsgezind.nl